تبلیغات
چَمَ مَحَل - قیام تالش
اَمَ تالشیمونَ
درباره وبلاگ

آرشیو

طبقه بندی

آخرین پستها

پیوندهای روزانه

صفحات جانبی

نویسندگان

نظرسنجی

آمار وبلاگ

Admin Logo
themebox





Powered by WebGozar

قیام تالش

از جمهوری مغان تا تشکیل دولت تالش – مغان

 

دكتر بهرام امیر احمدیان

دكتر امیر احمدیان، از محققان نام آشنای ایران می‌باشد كه آثار ارزنده‌ای به قلم وی چاپ شده  است.«بررسی كشور شناسی ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان )» بی‌شك یكی از مفضل‌ترین كتابهای منتشر شده درباره ایران شمالی است. این منطقه همسایه كه تا قبل از انعقاد عهد‌نامه‌های سیاه گلستان (1192ش) و تركمانچای (1207ش) بخشی از خاك ایران بود، به دلیل اشتراكات فرهنگی، دینی، تاریخی و قومی همواره مورد توجه محققان و نویسندگان ایران بوده است، گویی هنوز از لحاظ معنوی و فرهنگی و حتی جمعیتی  ایران شمالی و ایران یك كشور و یك ملت محسوب می‌شوند. «بررسی كشور شناسی ایران شمالی » در قطع رقعی و در بیش از 480 صفحه  و با تیراژ 3000 نسخه توسط انتشارات سازمان جغرافیایی منتشر شده است.

كتاب در دو فصل تنظیم شده است كه عناوین فصلهای آن به ترتیب عبارت است از: جغرافیا، جمعیت ، اقتصاد، شهر‌ها ی ایران شمالی، نخجوان، جغرافیای قره باغ، ولایت تالش، مؤسسات علمی و آموزشی، نهادهای سیاسی ـ علمی و فرهنگی.

به جرات می توان گفت كه این كتاب می‌تواند به عنوان یكی از منابع با ارزش در شناخت ایران شمالی مورد استفاده قرار گیرد.

دكتر امیر احمدیان در نگارش این كتاب، از صدها منبع، كتاب، روزنامه و نشریات تخصصی به زبانهای فارسی، آذری، انگلیسی و ... استفاده كرده است و افزونی تعداد منابع، یكی از مزیت‌های این كتاب نسبت به كتابهای مشابه می‌باشد. اكنون بخش كوتاهی از این كتاب را تحت عنوان «قیام تالش» می‌خوانیم:

      پس از الحاق خانات تالش به روسیه مردم مسلمان این ولایت به سبب جدایی از ایران ناراضی بودند و این نارضایتی به صورت قیامهای پراكنده‌‌ای نمایان می شد. در سال 1831 ساكنان ایالت تالش علیه ماموران تزاری و فئودالهای محلی قیام كردند. خود سریهای ماموران حكومت‌ی تزار، به ویژه فرماندهان نظامی محلی و نیز ظلم و ستم فئودالهای محلی، خود سری آنان، وضعیت دشوار زندگی دهقانان، برقراری انواع مالیات‌ها و مكلفیات زیاد، سبب بروز نارضایتی مردم و آغاز قیام شد. در تنگنا قرار  دادن بیكهای تالش و نارضایتی نایبان و روحانیون وابسته به اعیان نیز نقش مهمی در تكامل بحران داشت.  این گروه‌های اجتماعی با تمركز نیروهای خود، «میر حسن خان»، خان تالش را كه در سال 1826 با تعقیب ایلینسكی فرمانده‌ی ایالت به ایران پناهنده شده بود، به رهبری خود برگزیدند.

شورشیان آبادی عنبریان را كه اكثریت اهالی آن در دوره حكومت خان پیشین از رعایا و خدمتگذاران او بودند، به عنوان پایگاه مقاومت خود انتخاب كردند. در 5 مارس 1831 میرحسن خان با 20 نفر از سواران خود از مرز گذشته به سوی كوههای تالش رهسپار شد.هنگام نزدیك شدن میرحسن خان به لنكران تعدادی از اهالی محالات لنكران، دریغ و آللار به امید بهبود شرایط زندگی خود به او پیوستند. تا 9 مارس، بسیاری از محالات خانات را بحران فرا گرفت. شورشیان قسمتهای بسیاری از خانات را به تصرف خود در آوردند. ولی تعدادی از اهالی ایالت در این قیام شركت نكردند. تعدادی از بیكهای محلی، همچنین ساكنان لنكران و روستاهای حومه‌ی آن مسلح شده به نفع روسها وارد نبرد شدند. در سال 14 مارس دسته‌ای بیش از 800 نفر شورشی تصمیم گرفتند قوای روس را در تنگنا قرار دهند، لیكن با كمك دسته‌ای شبه نظامی متشكل از اهالی محلی، به عقب رانده شدند.

در اوایل آوریل شورش فروكش كرد. میرحسن خان این بار نیز به ایران پناه برد. تشدید تضاد بین طبقات مختلف مردم، سوق دادن جریان از طرف سران شورشی به سود خود و پاره‌ای از مسائل دیگر، سبب شكست این جنبش شد (دائرة المعارف آذربایجان شوروی، جلد نهم، ص135)

در 1253 ه.ق /1837 م. منطقه تالش تحت عنوان «قضای لنكران»، در ایالت شیروان بخشی از امپراتوری روسیه بود (نقشه‌های تاریخی آذربایجان ). قضای لنكران در سالهی 1917تا 1918 نیز پا بر جا بود. در دوره جمهوری خلق آذربایجان (حكومت مساواتها) نیز تالش همچنان قضا ی لنكران نامیده‌ می‌شد. تا پیش ازجنگ جهانی دوم، تالش به شش ناحیه اداری به نامهای آستاراخان بازار، ماساللی، یاردیملی، لریك، لنكران و آستارا، تقسیم می‌شد. بعد از جنگ جهانی دوم، تالش از پنج ناحیه اداری آستارا خان بازار، ماساللی، یاردیملی، لریك، لنكران تشكیل می‌شد (اطلس جغرافیایی آذربایجان شوروی) كه این وضعیت تاكنون نیز ادامه دارد.

در اوایل دوره اشغال قفقاز توسط حكومت شوروی، در ادامه روند تاریخی مبارزات مردم منطقه تالش ، جمهوری شوروی مغان (جمهوری شوروی لنكران) تشكیل شد. این جمهور ی از 25 آوریل سال1919(1298 شمسی ) در قضای لنكران تاسیس و تا 27 ژوئن همان سال تداوم داشت. پس از سقوط كمون باكو (1918) هواداران ارتش سفید با حمایت اقشار مختلف روستاهای روسیه، دنیكنها و كمیته‌ ملی روس باكو، در لنكران و مغان «حكومت مغان» را تشكیل دادند. این حكومت برای دنیكها به عنوان پایگاهی برای تشكیل حكومت آینده‌ی سفیدها، در قفقاز جنوبی بود.

تعدادی از دهقانان و كارگران مغان به رهبری بلشویكها برای تشكیل حكومت شوروی و سرنگونی حكومت مغلان مبارزه می‌كردند. كمیته باكو و تشكیلات بلشیویكی «عدالت» و «همت» وابسته به كمیته مملكتی قفقاز از حزب كمونیست (بلشویك) روسیه، این جریان را رهبری و به آن كمك می‌كرد. بنا به توصیه‌ها كمیته‌ی مملكتی قفقاز، ایستگاه رادیوی مخفی در لنكران تاسیس و تشكیلات حزبی بر پا شده و با ارسال مكرر پول، به این نهادها یاری رسانده می‌شد.

در صبح روز25 آوریل، شورشی مسلحانه به رهبری بلشویكها ترتیب داده‌شد و حكومت مغان سرنگون شده و اداره‌ی امور به دست كمیته بلشویكی افتاد. در دوم ماه می درگرد همایی سربازان و انقلابیون بلشویك، تصمیم گر فته شد كه در مغان «حكومت شوروی» تاسیس شده و با تمام قوا از آن محافظت به عمل آید.

بنابراین، در پانزدهم می، باشركت1000 نفر از نمایندگان مردم محلی (600 نفر آذری، 300 نفر روس 100 نفر ارمنی) كنگره «شورای نمایندگان كارگران و دهقانان » در شهر لنكران تشكیل شود. در این كنگره مقرر شد كه جمهوری شوروی مغان به مركزیت لنكران تشكیل شود. كنگره نسبت به انتخاب اعضا و ایجاد كمیته‌ی اجرایی، شورای اقتصاد، كمیسیون فوق العاده، كمیته‌ی جنگ، شعبات امور خارجه، دادگستری، امور داخله، فرهنگ مردم و دارایی اقدام كرد .

جمهوری شوروی مغان اراضی مالكی را مصادره و آنرا بین دهقانان و زحمت‌كشان تقسیم كرد؛ كمیته‌های دهقانی تاسیس كرد؛ مقدمات نشر پول را فراهم و قوای مسلح تشكیل داد. در این دوره در مغان، مناسبات سیاسی، اجتماعی و ملی مردم بیشتر و سبب گروه‌بندی مجدد نیرو های طبقاتی شد.

 جمهوری شوروی مغان حكومت مساواتها را بر سایر نقاط ایران شمالی حكمفرمایی می‌كرد به رسمیت نشناخت. جمهوری مغان همانند یك دولت انترناسیونالسیت دهقانی ـ كارگری، بر علیه حاكمیت دنیكنها و سرمایه‌داران و زمینداران، به شدت مبارزه می‌كرد. كمیته‌ی مملكتی قفقاز، تشكیلات باكو و روسیه شوروی، جمهوری شوروی مغان را در مبارزه بر علیه سفیدها، كمك‌های شایان توجهی می‌كردند. كمیته مملكتی قفقاز برای ادامه این مبارزه در مقابل كمیته انقلاب، با در نظر گرفتن شرایط محلی، برای اتحاد دهقانان روس و آذری در اطراف حاكمیت شوروی، آنها را به سوی تشكیل ارتش و دسته پارتیزانی هدایت می‌كرد.

با رهبری كمونیست‌ها جمهوری شوروی مغان با پشتیبانی كارگران باكو و روسیه‌ی شوروی تقریبا 4 ماه تمام در مقابل هجوم مخالفان مقاومت كرد. كارگران باكو و روسیه شوروی با ارسال سلاح، مهمات، لوازم جنگی و اعزام كادرها و رهبران حذبی (از جمله آ.ب. یوسفزاده، ب،ج. آقایف، ت. ای. اولیانتسف و ای. او. كولوتیسف) به جمهوری مغان كمك كردند.

مخالفان كه در اواسط ژوئن به مبارزان شوروی در لنكران هجوم آورده بودند، شكست خوردند و در این میان كمیسر سیاسی ت.ای. اولیانتسف به هلاكت رسید. در 15 ژوئن مخالفان مجدداً حمله كردند. بلشویكها كه در این نبرد مقاومت سختی نشان می‌دادند، در مقابل حملات كوبنده و برتر تاب مقاومت نیاورده و تعدای از آنان ناگزیر به جزیره‌ی «ساری» عقب نشینی كرده و تعدای دیگر توسط انگلیسی‌ها و روسهای سفید دستیر و در آشوراده تیر باران شدند. سرانجام حكومت شوروی مغان سرنگون گردید .پس از برقراری حكومت جمهوری شوروی در ایران شمالی در سال 1920 اراضی جمهوری شوروی مغان نیز در تركیب آن قرار گرفت. (دایرة المعارف آذربایجان شوروی، جلد 7، ص84). 

واژه «تالش» بعد از الحاق رسمی خانات تالش به روسیه تزاری بر اساس معاهده گلستان در سال 1813 و لغو خانات تالش در سال 1826 توسط روسیه دیگر به كار برده نشد. پس از فروپاشی اتحاد شوروی در سال1991  و تشکیل دولت باکو، و احیای نامهای جغرافیایی تاریخی و قدیمی (از جمله تغییر مجدد نام كیروف آباد به گنجه)،  به جهت حساسیت حكومت باکو نسبت به تالشها كه شهروندان ایرانی الاصل بودند و زبان آنها غیر تركی است، «ناحیه تالش» را كه دارای تاریخی كهن و بسیار قدیمی‌تر از تاریخ تركان قفقاز جنوبی است، در نظام اداری دولت باکو به نام «ناحیه اقتصای لنكران » می‌نامند.

پس از فروپاشی شوروی و تشکیل دولت باکو در 1370، و تصویب قانون اساسی در 1374، شناسایی اقلیتهای قومی ساكن در این قانون  به طور رسمی و حتی غیررسمی مطرح نشده است. اعلام زبان آذری به عنوان زبان رسمی جمهوری در قانون اساسی جدید و مسكوت گذاشتن اقلیتهای قابل توجهی چون  تالشها، تاتها، كردها ،لزگهااز اقوام اصیل ایرانی ساكن درایران شمالی ، در منظقه تالش و اقلیت لزگی ساكن در شمال و شمال غربی ایران شمالی در مرز با داغستان كه هر دو مورد پیوستگی قومی با ساكنان آن سوی مرز دارند، سبب اعتراض تالشها و سپس لزگیها شد كه در نهایت به خیزش تالشها و لزگیها و اعترض آنها منجر شد و حتی لزگی‌ها از اعزام سرباز به جبهه‌های قره‌باغ سر باز زدند. جنبش تالشها در جنوب شرقی ایران شمالی در آستارا و لنكران خواستار آزادی زبان و فرهنگ تاتی ـ تالشی در قانون اساسی دولت باکو بود. این بحران پس از آغاز مناقشه قره باغ و ضعف حكومت مركزی در كنترل و اداره امور به وقوع پیوست. در ماه آوریل 1993 علی‌اكرم همت اوف سرهنگ بازنشسته ارتش و قهرمان ملی ایران شمالی، ضمن اعلام استقلال و تشكیل  جمهوری منطقه تالش و مغان، خود را رئیس جمهور تالش اعلام كرد.( با رای مستقیم مردم و تایید مجلس ملی تالش – مغان به ریاست جمهوری برگزیده شد – سایت تالشان )سرانجام با حمله نیروهای حکومت استبدادی باکو ، جمهوری مستقل تالش – مغان سقوط کرد و رهبر آن علی اکرام همت اف زندانی شد و مدت 12 سال در زندان به سر برد. وی پس از رهایی به اروپا رفت و فعالیتهای خود را برای برپایی جمهوری مستقل تالش مغان از سر گرفت .

 

منبع: وبلاگ "ایران شمالی"



نوشته شده توسط :پژمان نعمتی
شنبه 27 آذر 1389-02:13 ب.ظ
نظرات() 

http://viabiovit.com/young-men-taking-viagra.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:40 ق.ظ

Cheers! Valuable stuff.
viagra no prescription get a prescription online for viagra viagra buy buy viagra online india where to buy herbal viagra order online viagra usa viagra online buy herbal viagra buy viagra from usa order viagra without prescription
http://babecolate.com/buy-cialis-seattle.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:19 ب.ظ

You actually explained this very well.
cialis coupons price cialis per pill cialis generique cialis coupon cialis professional from usa warnings for cialis cialis 5 mg tadalafil tablets cialis super kamagra rx cialis para comprar
Cialis 20 mg
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:05 ق.ظ

Awesome stuff. Thanks.
we choice cialis pfizer india click here take cialis pastillas cialis y alcoho low dose cialis blood pressure cialis bula cialis cuantos mg hay we like it cialis soft gel bulk cialis no prescription cialis cheap non 5 mg cialis generici
Viagra online
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 10:19 ب.ظ

Very good posts. Thanks a lot!
how do i get viagra online buy cheap viagra buy viagra 100mg viagra to buy online uk how to buy viagra on line online viagra no prescription viagra uk price buy herbal viagra online sildenafil citrate buying viagra online safe
Cialis generic
شنبه 18 فروردین 1397 11:53 ق.ظ

You reported this perfectly.
cialis billig where do you buy cialis viagra cialis levitra estudios de cialis genricos acheter cialis kamagra cialis manufacturer coupon cialis online nederland cialis taglich cialis generic tadalafil buy cialis uk
Cialis 20 mg
سه شنبه 29 اسفند 1396 03:10 ب.ظ

Thank you, A good amount of posts.

cialis 5 mg scheda tecnica cialis kamagra levitra safe dosage for cialis only now cialis for sale in us cialis generisches kanada side effects for cialis cialis herbs cialis vs viagra tadalafil generic generic cialis tadalafil
jocuri mario
پنجشنبه 10 اسفند 1396 10:28 ب.ظ
اگر کسی بخواهد دیدگاه کارشناسانه در مورد وبلاگ نویسی و ساخت سایت داشته باشد، من پیشنهاد می کنم او را برای دیدن این وبلاگ، نگاهی بیندازید.
lords castles hack
شنبه 5 اسفند 1396 09:01 ق.ظ
من اطلاعات مفید شما را در مقالات خود ارائه می دهم
من وبلاگ خود را نشانه گذاری میکنم و مجددا در اینجا بررسی خواهم کرد.
من کاملا مطمئنم که من مقدار زیادی از چیزهای جدید را یاد می گیرم
اینجا! موفق باشید برای بعدی!
free livejasmin credit hack
جمعه 4 اسفند 1396 04:46 ق.ظ
برای اکثر اخبار تا تاریخی، شما مجبور به پرداخت یک وب سایت بازدید و در اینترنت هستم و این سایت را به عنوان بهترین سایت برای داغترین بروزرسانی پیدا کردم.
dispensary
دوشنبه 30 بهمن 1396 05:44 ب.ظ
وقتی من در اصل یک نظر را به نظر می رسانم، به نظر می رسد
با کلیک بر روی "نوشتن نظر من زمانی که نظر جدید اضافه شده است" جعبه چک و در حال حاضر هر بار که یک نظر اضافه شده من دریافت چهار ایمیل با همان نظر.

شاید یک روش آسان برای حذف شما وجود دارد
من از آن سرویس به سلامتی!
goblin defenders 2 cheats
دوشنبه 2 بهمن 1396 10:19 ب.ظ
I’m not that much of a online reader to be honest but your blogs really nice,
keep it up! I'll go ahead and bookmark your website to
come back later. All the best
Nintendo Switch Giveaway
جمعه 24 آذر 1396 05:36 ب.ظ
با درود! من می دانم این نوع از موضوع نیست، اما من تعجب کردم که پلت فرم وبلاگ
آیا برای این وبسایت استفاده می کنید؟ من می گیرم
بیمار و خسته از وردپرس چون من داشته ام
مسائل با هکرها و من به جایگزین ها نگاه می کنم
برای یک پلت فرم دیگر من می توانم بزرگ باشم اگر بتوانید به مناسبت یک پلت فرم خوب به من اشاره کنید.
imvu credit generator
جمعه 10 آذر 1396 01:26 ق.ظ
ما یک گروه از داوطلبان هستیم و یک طرح جدید در جامعهمان باز می کنیم.
وب سایت شما با اطلاعات ارزشمندی برای کار کردن به ما ارائه داد. شما کار بزرگی انجام داده اید و کل جامعه ما سپاسگزار خواهد بود
شما.
Nintendo Switch
سه شنبه 7 آذر 1396 06:49 ب.ظ
من قادر به پیدا کردن اطلاعات خوب از پست های وبلاگ شما بودم.
cam4 token hack gratis
دوشنبه 6 آذر 1396 10:07 ب.ظ
این بهترین زمان برای ساختن برنامه های طولانی مدت است و زمان خوشحال شدن است.
من این نشریه را مطالعه کرده ام و اگر ممکن است مایلم به شما چند چیز توجه کند و یا به شما توصیه کنم
پیشنهادات. شاید شما می توانید مقالات بعدی مربوط به این مقاله را بنویسید.
ای کاش دربارهی اون چیزهای بیشتری بدانم!
is psychic real
سه شنبه 30 آبان 1396 07:12 ب.ظ
لطفا به من اطلاع دهید اگر دنبال مقاله نویس هستید
برای وبلاگ شما شما مقالات واقعا عالی دارید و فکر میکنم من یک دارایی خوب هستم.
اگر بخواهید بعضی از بارها را بخرید، دوست دارم چند مقاله را بنویسم
برای وبلاگ شما در عوض برای لینک به من. لطفا اگر علاقه مند به من ایمیل بزنید
با احترام!
std testing
شنبه 13 آبان 1396 09:32 ب.ظ
بسیار! این یک مقاله فوق العاده عالی است. از شما برای ارائه این اطلاعات متشکریم
best psychic medium reading
چهارشنبه 10 آبان 1396 11:58 ب.ظ
تلاش خنده دار در آنجا وجود دارد. پس چه اتفاقی افتاد؟ موفق باشید!
best psychic mediums
چهارشنبه 10 آبان 1396 11:20 ب.ظ
اگر میخواهید دانش خود را بهبود ببخشید، فقط از دیدن آن لذت ببرید
وب سایت و با به روز رسانی جدید ترین اخبار ارسال شده در اینجا به روز رسانی.
ask a psychic
چهارشنبه 10 آبان 1396 07:54 ب.ظ
این نخستین بازدید من در اینجا است و من واقعا خوشحال هستم که همه را به تنهایی بخوانم.
best supplement medicare plans
چهارشنبه 10 آبان 1396 06:24 ب.ظ
سلام وبلاگ شما را با استفاده از msn پیدا کردم. این بسیار منظمی است
مقاله نوشته شده است. من مطمئن هستم که آن را نشانه گذاری کرده و به خواندن بازگردم
اضافی از اطلاعات مفید شما. از پستتان ممنونم. من خواهم
قطعا برگشت
clash royale hack
دوشنبه 8 آبان 1396 10:45 ب.ظ
من به طور دائم پست این صفحه وبلاگ را به تمام دوستانم ایمیل فرستادم
زیرا اگر مایل به خواندن آن هستید، لینک های من نیز خواهد بود.
std testing near me
دوشنبه 8 آبان 1396 07:43 ب.ظ
HEYA من برای اولین بار اینجا هستم. من این هیئت را پیدا کردم و آن را واقعا پیدا کردم
مفید و مفید بود. امیدوارم چیزی بگم
پشت و کمک به دیگران مثل شما به من کمک کرد.
real psychic readings
دوشنبه 8 آبان 1396 07:22 ب.ظ
با درود! توصیه های بسیار مفید در این پست خاص!
این تغییرات کوچکی است که مهمترین تغییرات را ایجاد می کند.

تشکر فراوان برای به اشتراک گذاری!
free std testing near me
دوشنبه 8 آبان 1396 02:47 ب.ظ
پس از بررسی تعدادی از مقالات وبلاگ در مورد شما
وب سایت، من صادقانه از تکنیک وبلاگ نویسی خود قدردانی می کنم.

من آن را به لیست وب سایت من نشان دادم و به زودی بررسی خواهم کرد. نگاهی به
نگاهی به وب سایت من نیز بیاورید و به من بگو آنچه فکر می کنید.
cheap phone psychics
دوشنبه 8 آبان 1396 01:17 ب.ظ
پست خوب من چیزی جدید و چالش برانگیز در وبلاگهایی که هر روز با آنها سروکار دارم یاد می گیرم.
همیشه مطالب جالبی را از نویسندگان دیگر خواندن و چیزی از وب سایت های خود استفاده می کنند.
myfreecam token generator
یکشنبه 30 مهر 1396 12:55 ق.ظ
از یک سایت قابل اطمینان دیگر متشکریم جای دیگری می تواند این نوع را بگیرد
اطلاعات نوشته شده در چنین روش ایده آل؟ من داشتم
یک سرمایه گذاری که من در حال حاضر به سادگی در حال کار بر روی، و من شده است در نگاه از
برای چنین اطلاعاتی
https://www.viagrapascherfr.com/viagra-feminin-lovegra-frauen/
شنبه 29 مهر 1396 04:37 ب.ظ
Hello, i think that i saw you visited my blog thus i came
to “return the favor”.I'm attempting to find things to enhance my website!I
suppose its ok to use some of your ideas!!
real psychics
شنبه 15 مهر 1396 04:55 ب.ظ
امروز، من با بچه های من به ساحل رفتم. من یک پوسته دریا پیدا کردم و
آن را به دختر 4 ساله من داد و گفت: "اگر شما این را به گوش شما می توانید اقیانوس را بشنوید." او پوسته را به گوش او گذاشت و فریاد زد.
یک خرچ خرچنگ در داخل وجود داشت و آن گوش او را گرفت.
او هرگز نمیخواهد برگردد! LoL من می دانم که این کاملا موضوع است اما مجبور شدم به کسی بگویم!
cheap phone psychic reading
دوشنبه 20 شهریور 1396 09:11 ق.ظ
این یک بند قابل توجه برای همه طراحی شده است
بازدید کنندگان آنلاین؛ من از آن مطمئن خواهم شد.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر






نمایش نظرات 1 تا 30